Руханият

Тұғырыл ханның “Тонды баласы” және олардың арасындағы қайшылық.
Руханият

Тұғырыл ханның “Тонды баласы” және олардың арасындағы қайшылық.

Тарихи әдебиеттерде, мұнда Рашид ад-диннің әйгілі еңбегінде, «Моңғолдың құпия шежіресінде», «Юан ши» (юань патшалығы тарихы) кітабында керейдің Тоғұрыл Оң ханы мен Темүжіннің қарым-қатынасына тоқталған кезде, аттөбеліндей азғана моңғолдың Есугей есімді баһадүрінің жетімі – Темүжіннің өз ағайындары Тайшығұттардан жәбір көріп, «көлеңкені жаршы қып, қылқұйрықты қамшы қып» тағдырдың тәлкегіне ұшырап, Тоғұрыл ханы […]

Ұмтыл Зарыққан. Жасыл түнмен тысталған кітап
Руханият

Ұмтыл Зарыққан. Жасыл түнмен тысталған кітап

Жақсы көріп оқитын жазушыларымның бірі Орхан Памуктің «Бір күні өмірімді өзгерткен кітап оқыдым» деп ақтарылғаны бар. Ауыр ма, жеңіл ме? Жақсы ма, жаман ба? Таразысын тап баса алмасаң да тағдырыңа айналған мұндай сиқырлы кітаптар кім-кімнің де көңіл көкжиегінде күлтеленіп тұратыны анық. Ол кітаптар – жан дүниеңмен біте қайнасып, бірге туып, […]

Серікбай Әбілмәжінұлы: Жақсылық Сәмитұлының «Алтын қазығы»
Руханият

Серікбай Әбілмәжінұлы: Жақсылық Сәмитұлының «Алтын қазығы»

Жазушы Жақсылық Сәмитұлы қаламынан туған шығармалар ішінде «Қаһарлы Алтай» трилогиясынан кейінгі жүгі ауыр, бөгенайы да бөлек, ауқымды тақырыпты қамтылған повесі – «Алтын қазық». Әлем-жәлем боямасыз сюжет желісі, сылдыр сөз емес, сыңғырлы тіркеске толы тіл. Жанды сурет. Көркем образ. Былай қарағанда бір адамның тағдыры, туғанынан өлгеніне дейінгі өмір жолы, өсуі, көрген […]

Асылбек Байтанұлы: Кәрі әуез һәм Жорғатай…
Руханият

Асылбек Байтанұлы: Кәрі әуез һәм Жорғатай…

Еділден Құбы шөліне, Сібірдің нулы жиегінен Қызылқұмға дейінгі байтақ қазақ әлемін бүгіндері алты мемлекеттің шекара сызығы бөліп жатыр. Атажұртты қоса алғанда, әр елдегі қазақтың өзіне ғана тән тіршілік сипаты, өз жыры, өз мұңы бар. Ұланбайтақ Даладағы бұл қазақтарды ортақтастырып, тұтастырып тұрған ділдік, тілдік, діндік тұрғыдағы біртектілік ұлтымыздың басынан өткен қаншама […]

«Елім деген Ер Оспан»  атты жыр мүшәйра өтеді
Руханият

«Елім деген Ер Оспан» атты жыр мүшәйра өтеді

Биыл XX ғасырдың алғашқы жартысында Шығыс Түркістанның тәуелсіздігі үшін күрескен, ұлт азаттық қозғалысының қолбасшысы Оспан батыр  Сіләмұлының (1899-1951) туғанына 120 жыл толды. Осыған орай «Ер Жәнібек» халықаралық қоғамдық қоры ҚР Жазушылар одағымен бірлесіп, даңықты батырдың 120 жылдығына арнап халықаралық деңгейде ауқымды шаралар ұйымдастырып отыр. Соның бірі – «Елім деген Ер […]

Киелі бесіктің таңғажайып тарихы туралы…
Руханият

Киелі бесіктің таңғажайып тарихы туралы…

Дала өркениетінде тал бесік қай уақытта да қажеттілігі жойылмайтын, уақыт қанша өтсе де қасиеті өзгермейтін, тұрпаты қайталанбайтын дара мәдениеттің жемісі. Бесіктің табиғилығы мен жасампаздығы тепе- тең, міне сол жайлы бір үзік әңгіме: Солтүстіктегі бұрын Кереку деп аталатын қаланың мұражайына қойылған бесікке «Оралманның бесігі» деген анықтама беріліпті. Қашан жасалғаны және иесінің […]

Қожаберген жырау Толыбайсыншыұлы (1663–1763)
Руханият

Қожаберген жырау Толыбайсыншыұлы (1663–1763)

Абақ Керейдің ішіндегі Шұбарайғыр руы 1400–1500 жылдары аралығында қалыптасқан екен. Шұбарайғырдан — Өтес, оның ұрпағы — Дəулен. Дəуленнен — əйгілі Толыбай сыншы. Ол кезінде əрі би, əрі атақты сыншы болыпты. Толыбай сыншы деген атағы жайылып, одан көп ұрпақ өрбіген екен. Ең кенжесі — Қожаберген тек Шұбарайғыр руының ұраны ғана емес, […]

Әлихан һәм тәуелсіздік тағлымы
Руханият

Әлихан һәм тәуелсіздік тағлымы

Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан (1866-1937) қазақ халқының азаттық жолындағы күресте алдаспаны болған аяулы тұлға. Бұрынғы Семей (қазіргі Шығыс Қазақстан) облысы, Қарқаралы уезінде дүниеге келген арда азамат 71 жасында кеңес қоғамының ең бір қасіретті «халық жауы» деген жалған жаласымен Мәскеу қаласында мерт болды.   Аса көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Ә.Бөкейханов  XX […]

Ат сыншының баласын
Руханият

Ат сыншының баласын

Ертеде атақты Танабай деген сыншы өмір сүріпті. Танабайдың бір ұл, бір қызы бар екен. Ұлы 11 жасқа келгеннен бастап әкесінің сыншылық өнерін үйреніп, жылқы ішінде жүріпті. Бір жылы жылқыға жау тиіп, Қалмақтар жылқыны айдағанда ішінде жүрген бала да жылқымен бірге кетіпті. Еліне барғаннан кейін қалмақтың батырлары: – Қазақтан әкелген жылқымен […]

Сары үкі дарыған Сәменбет.
Руханият

Сары үкі дарыған Сәменбет.

Сәменбет ата үш әйел алған адам екен.Үлкен әйелі Сұқсұд, ортаншысы Табытынбике, ал кішісінің аты Бадан екен. Бадан ана сұңғақ бойлы, сұлу-сымбатты, сергек жан болыпты. Бірақ, алғашқы өмір жолы тосыңқы болса керек. Әу баста Сары деген бабамыз үлкен ұлына Баданды атастырып алып беріпті. Бадан сұлу балаға жүкті бола алмай, Сары атамыздың […]