Шежіре

Ұларбек Дәлейұлы: Жылқыайдар айтқан хикая.
Шежіре

Ұларбек Дәлейұлы: Жылқыайдар айтқан хикая.

Өр Алтай бетіндегі менің туған ауылым Шәкүртіде тұтанып, Үш аймақ көлемін шарпып, қытай коммунистерін қынадай қырған осынау Ұлт азаттық көтерілісінің тірі куәгерлерін көзімізбен көріп, не хикаяларын тыңдап өстік. Алғаш Есімхан, Елісхандар бастаған бұлғақтың туын көтерісіп, қазақ қосындарының бас қолбасшысы болған аталарым Сүлеймен мерген мен ұлы атам Шәукейдің (лақап аты «Сұрмерген») […]

Талас Омарбеков. Жошы ұлысы қалай әлсіреді?..
Шежіре

Талас Омарбеков. Жошы ұлысы қалай әлсіреді?..

1342 жылы Өзбек хан өлгеннен кейін Жошы ұлысының (Алтын Орданың) басынан бағы тая бастады. Өзінің көрегендігімен және даналығымен зор беделге ие болған Өзбек ханның орнына келген ұрпақтары даңқты Ұлыстың ұлы дәстүрін жалғастыра алмады. Мәселен, 1360-1379 жылдар аралығының өзінде Жошы ұлысында 24 хан ауысты. Зерттеуші Зардыхан Қинаятұлының деректері бойынша осы кезеңде […]

Оспан батырдың ерлігі мен отансүйгіштігі туралы бірер сөз
Шежіре

Оспан батырдың ерлігі мен отансүйгіштігі туралы бірер сөз

Оспан батыр тек Қытайда ғана емес, Кеңес Одағында да тыйым салынған тұлға. Қытай, Моңғолия, Түркия және т.б. елдердегі қазақтар арасында оның аты аңызға айналған. Кеңес тарих ғылымы оны айналып өткен. Есесіне, басқа шетелдік ғалымдар, саяхатшы жиһангездер бұл қазақ батыры туралы жақсы білетін. Тек соңғы жылдары біз ұлттық батыр туралы ести […]

Қазақ жылқысының қилы тарихы
Шежіре

Қазақ жылқысының қилы тарихы

Еуразия континентін дүр сілкіндіріп, адамзат тарихының өзгеше өрбуіне ерекше әсер еткен көшпенділер даңқы ежелгі дәуірлер қойнауынан жаңғырып жеткендей. Әсіресе сахараны шаңдата жүйткіген тұлпарларының тұяқ дүбірі құлағыңнан кетпейді. Иә, сәйгүліктер сол даңқты бабаларымыздың айырылмас серігі болатын. Жылқы малы мінсе көлігі, жесе тамағы, ішсе сусыны, кисе киімі ретінде халық тіршілігі мен ел […]

Оспан батыр бастаған ұлтазаттық күрестің ақырғы арпалыстары
Шежіре

Оспан батыр бастаған ұлтазаттық күрестің ақырғы арпалыстары

Бүгін Дала Көкжалы, XX ғасырдағы қазақтың ұлтазаттық қозғалысының жетекшісі – Оспан батыр Сіләмұлының атылған күні. Оспан батыр өткен ғасырдың орта шенінде  ұлтының азаттығы мен тәуелсіздігі жолында Кеңес одағы және оның өз мүддесіне құрған Шығыс Түркістан Республикасы қуыршақ үкіметімен, Қытайдың Гомин және коммунистік үкіметімен қан кешіп ұрыс салған ұлт қаһарманы. Ол […]

Екінші жаһан соғысына қатысқан Қытай қазақтары туралы
Шежіре

Екінші жаһан соғысына қатысқан Қытай қазақтары туралы

Біреу білсе біреу білмес, 2- жаһан соғысына қатысқа қытай қазақтары да болған. Соғысқа қатысуының тариxи себебі былай болды. 1933-жылы Шыңжаң өлкелік үкімет басына Шың Шысай келді. Шың билікке келе салысымен Совет-Шыңжаң қарым-қатынасын жаңа деңгейге көтерді. Советтің әуе күштер қорғаныс армия базасы шығыс Шыңжаңның Құмыл қаласына орналасып ішкі қытаймен ресми байланыс […]

Бөрі тектес Бөке батыр
Шежіре

Бөрі тектес Бөке батыр

Қазақтай азап шегіп, тарихы қан мен қасіреттен жазылған халық жоқ шығар, сірә… Алайда сұға бергенге бұға беретін халық емеспіз! Тұлпар тұяғымен тарихымыз жазылған, сұңқар қанатымен тәліміміз нәр алған ұлы бабалардың ұрпағымыз! Алдынан келгенін шайнап, артынан келгенін кісеней тепкен сал жүйріктің қымызынан рух алып, бабалар жырынан жанданған қазақ ешқашан құл болған […]

Ашамайлы Керейлер
Шежіре

Ашамайлы Керейлер

13-ші ғасырда монғол қысымынан ығысып, Ертісті бойлай, солтүстік-батысқа ауып, одан Тобылға жеткен Керейлердің бөлігі. Тобылдан өткен шағын тобы XV ғасырда Кіші жүз құрамына енген. Ашамайлы Керейлер қарақалпақ, өзбек халықтарының құрамында да бар. XIX ғасырда Ашамайлы Керейлер тайпасы Семей, Павлодар, Қарқаралы, Петропавл, Омбы, Ақмола уездерін мекендеген. Ашамайлы Керей үлкенді-кішілі мына рулардан […]

ГЕРМАНИЯДАҒЫ ҚАЗАҚТАР
Шежіре

ГЕРМАНИЯДАҒЫ ҚАЗАҚТАР

Германияда тұратын қазақтар және олардың бүгінгі тұрмыс-тіршіліктері жайында баспасөз беттерінде және электронды БАҚ-та біршама айтылып, жазылып жүр. Дегенмен бүгінгі Германия Федеративтік Республикасы аталатын елдің топырағын  қазақ баласы дәл қай кезден аяқ басып, қалай  қоныстана бастағаны – осы уақытқа дейін жақсы зерттеле қоймаған  тақырыптардың бірі.  Тарих парақшасын ақтарар болсақ, осыдан 773 […]

Керей мен Керейттер қалай бөлінді?
Шежіре

Керей мен Керейттер қалай бөлінді?

Көне түркі тілінде «-т» қосымшасы «-лар», «-лер» деген мағынада жұмсалған. Демек,   «Керейт» — «Керейлер» деген сөз. Осының өзі-ақ Керейлер мен Керейттердің тарихи тамырларының ортақ екендігін аңғартады. 12 ғасырдың аяғында Керейлер (Керейттер) монғолдарға қарсы күресіп, олардан жеңілді. Керейлердің бір бөлігі Шыңғыс ханға бағынғысы келмей, Дешті Қыпшақ даласына ауып барып, Жошы ұлысына […]