Шежіре

Қазақ жылқысының қилы тарихы
Шежіре

Қазақ жылқысының қилы тарихы

Еуразия континентін дүр сілкіндіріп, адамзат тарихының өзгеше өрбуіне ерекше әсер еткен көшпенділер даңқы ежелгі дәуірлер қойнауынан жаңғырып жеткендей. Әсіресе сахараны шаңдата жүйткіген тұлпарларының тұяқ дүбірі құлағыңнан кетпейді. Иә, сәйгүліктер сол даңқты бабаларымыздың айырылмас серігі болатын. Жылқы малы мінсе көлігі, жесе тамағы, ішсе сусыны, кисе киімі ретінде халық тіршілігі мен ел […]

Оспан батыр бастаған ұлтазаттық күрестің ақырғы арпалыстары
Шежіре

Оспан батыр бастаған ұлтазаттық күрестің ақырғы арпалыстары

Бүгін Дала Көкжалы, XX ғасырдағы қазақтың ұлтазаттық қозғалысының жетекшісі – Оспан батыр Сіләмұлының атылған күні. Оспан батыр өткен ғасырдың орта шенінде  ұлтының азаттығы мен тәуелсіздігі жолында Кеңес одағы және оның өз мүддесіне құрған Шығыс Түркістан Республикасы қуыршақ үкіметімен, Қытайдың Гомин және коммунистік үкіметімен қан кешіп ұрыс салған ұлт қаһарманы. Ол […]

Екінші жаһан соғысына қатысқан Қытай қазақтары туралы
Шежіре

Екінші жаһан соғысына қатысқан Қытай қазақтары туралы

Біреу білсе біреу білмес, 2- жаһан соғысына қатысқа қытай қазақтары да болған. Соғысқа қатысуының тариxи себебі былай болды. 1933-жылы Шыңжаң өлкелік үкімет басына Шың Шысай келді. Шың билікке келе салысымен Совет-Шыңжаң қарым-қатынасын жаңа деңгейге көтерді. Советтің әуе күштер қорғаныс армия базасы шығыс Шыңжаңның Құмыл қаласына орналасып ішкі қытаймен ресми байланыс […]

Бөрі тектес Бөке батыр
Шежіре

Бөрі тектес Бөке батыр

Қазақтай азап шегіп, тарихы қан мен қасіреттен жазылған халық жоқ шығар, сірә… Алайда сұға бергенге бұға беретін халық емеспіз! Тұлпар тұяғымен тарихымыз жазылған, сұңқар қанатымен тәліміміз нәр алған ұлы бабалардың ұрпағымыз! Алдынан келгенін шайнап, артынан келгенін кісеней тепкен сал жүйріктің қымызынан рух алып, бабалар жырынан жанданған қазақ ешқашан құл болған […]

Ашамайлы Керейлер
Шежіре

Ашамайлы Керейлер

13-ші ғасырда монғол қысымынан ығысып, Ертісті бойлай, солтүстік-батысқа ауып, одан Тобылға жеткен Керейлердің бөлігі. Тобылдан өткен шағын тобы XV ғасырда Кіші жүз құрамына енген. Ашамайлы Керейлер қарақалпақ, өзбек халықтарының құрамында да бар. XIX ғасырда Ашамайлы Керейлер тайпасы Семей, Павлодар, Қарқаралы, Петропавл, Омбы, Ақмола уездерін мекендеген. Ашамайлы Керей үлкенді-кішілі мына рулардан […]

ГЕРМАНИЯДАҒЫ ҚАЗАҚТАР
Шежіре

ГЕРМАНИЯДАҒЫ ҚАЗАҚТАР

Германияда тұратын қазақтар және олардың бүгінгі тұрмыс-тіршіліктері жайында баспасөз беттерінде және электронды БАҚ-та біршама айтылып, жазылып жүр. Дегенмен бүгінгі Германия Федеративтік Республикасы аталатын елдің топырағын  қазақ баласы дәл қай кезден аяқ басып, қалай  қоныстана бастағаны – осы уақытқа дейін жақсы зерттеле қоймаған  тақырыптардың бірі.  Тарих парақшасын ақтарар болсақ, осыдан 773 […]

Керей мен Керейттер қалай бөлінді?
Шежіре

Керей мен Керейттер қалай бөлінді?

Көне түркі тілінде «-т» қосымшасы «-лар», «-лер» деген мағынада жұмсалған. Демек,   «Керейт» — «Керейлер» деген сөз. Осының өзі-ақ Керейлер мен Керейттердің тарихи тамырларының ортақ екендігін аңғартады. 12 ғасырдың аяғында Керейлер (Керейттер) монғолдарға қарсы күресіп, олардан жеңілді. Керейлердің бір бөлігі Шыңғыс ханға бағынғысы келмей, Дешті Қыпшақ даласына ауып барып, Жошы ұлысына […]

Шығыс Қазақиядағы Саяси Қуғын-Сүргін (1937-1939)
Шежіре

Шығыс Қазақиядағы Саяси Қуғын-Сүргін (1937-1939)

Дербес ел, тәуелсіз мемлекет ретінде Шығыс Қазақиядағы саяси қуғын-сүргін туралы бүгінгі күнге дейін ғылми сараптама жүргізе алдық па? Не үшін Қазақ ССР-дағы Қазақтардың саяси қуғын-сүргінге ұшырауы Шығыс Қазақиямен бір уақытқа сәйкес келеді? Не себепті Қазақ ССР-дың НКВД тергеушілері Үрімжі, Құлжа, Шәуешек пен Алтайда құпия тергеу операциясын жүргізеді? Ең, өкініштісі, қазір […]

matritca.kz
Шежіре

Шығыс Түркістан күресі және Оспан батыр

Шығыс Түркістан деп аталатын Жоңғария даласы мен Алтайдың арасында жатқан ұланғайыр дала – Қазақ халқының тарихи ата қонысы. Сол ұлы далада тіршілік кешкен біздің ата-бабаларымыз ешқашан тәуелсіз ел болуға деген талпынысын тоқтатқан емес. Оңтүстік Шығыс Түрксітандағы көтерілістерде есепке алмағанда Алтай мен Тянь-Шаньның арасын мекен еткен Қазақтың іргелі ру-тайпалары Керей-Найман елі […]

Керейдің «Кең қолтық керей» атануы.
Шежіре

Керейдің «Кең қолтық керей» атануы.

Осыдан көп ілгері, Монтай бидің тұсында, Шыңғыс таудың кең төсінде, Алты Алашқа сауын айтылған Найман Бөкенші байдың асы беріліпті. Ұлы дүбірлі астың бас-аяғы бір айға дейін созылып, асты Монтай бидің өзі басқарыпты деседі. Өр Алтайдағы керейден Байторы би бастаған жүз адам айлық жол жүріп отырып арнайы асқа келеді. Бөкеншінің асында […]