Шежіре

Керей мен Керейттер қалай бөлінді?
Шежіре

Керей мен Керейттер қалай бөлінді?

Көне түркі тілінде «-т» қосымшасы «-лар», «-лер» деген мағынада жұмсалған. Демек,   «Керейт» — «Керейлер» деген сөз. Осының өзі-ақ Керейлер мен Керейттердің тарихи тамырларының ортақ екендігін аңғартады. 12 ғасырдың аяғында Керейлер (Керейттер) монғолдарға қарсы күресіп, олардан жеңілді. Керейлердің бір бөлігі Шыңғыс ханға бағынғысы келмей, Дешті Қыпшақ даласына ауып барып, Жошы ұлысына […]

Шығыс Қазақиядағы Саяси Қуғын-Сүргін (1937-1939)
Шежіре

Шығыс Қазақиядағы Саяси Қуғын-Сүргін (1937-1939)

Дербес ел, тәуелсіз мемлекет ретінде Шығыс Қазақиядағы саяси қуғын-сүргін туралы бүгінгі күнге дейін ғылми сараптама жүргізе алдық па? Не үшін Қазақ ССР-дағы Қазақтардың саяси қуғын-сүргінге ұшырауы Шығыс Қазақиямен бір уақытқа сәйкес келеді? Не себепті Қазақ ССР-дың НКВД тергеушілері Үрімжі, Құлжа, Шәуешек пен Алтайда құпия тергеу операциясын жүргізеді? Ең, өкініштісі, қазір […]

matritca.kz
Шежіре

Шығыс Түркістан күресі және Оспан батыр

Шығыс Түркістан деп аталатын Жоңғария даласы мен Алтайдың арасында жатқан ұланғайыр дала – Қазақ халқының тарихи ата қонысы. Сол ұлы далада тіршілік кешкен біздің ата-бабаларымыз ешқашан тәуелсіз ел болуға деген талпынысын тоқтатқан емес. Оңтүстік Шығыс Түрксітандағы көтерілістерде есепке алмағанда Алтай мен Тянь-Шаньның арасын мекен еткен Қазақтың іргелі ру-тайпалары Керей-Найман елі […]

Керейдің «Кең қолтық керей» атануы.
Шежіре

Керейдің «Кең қолтық керей» атануы.

Осыдан көп ілгері, Монтай бидің тұсында, Шыңғыс таудың кең төсінде, Алты Алашқа сауын айтылған Найман Бөкенші байдың асы беріліпті. Ұлы дүбірлі астың бас-аяғы бір айға дейін созылып, асты Монтай бидің өзі басқарыпты деседі. Өр Алтайдағы керейден Байторы би бастаған жүз адам айлық жол жүріп отырып арнайы асқа келеді. Бөкеншінің асында […]

Моңғолиядағы қазақ этникалық тобының қалыптасуы.
Шежіре

Моңғолиядағы қазақ этникалық тобының қалыптасуы.

Алтай тауының теріскей беті – Қобда өңіріне 1751 жылдардан қоныс теуіп [1, 1860 жылдардан қомақты көзге түсіп, онан әкімшілік-аудандық бірлікке де-факт және де-юре негізінде қазақтардың ұлттық дербес аймақ құру мақсаты оңай емес әлде неше дәуір, ұрпақтың ақыл-ой, күш–қуатының арқасында іске асқаны белгілі. Бруннерт И.С және Гагальстром В.В-лердің көрсетуінше 1910 жылы […]

Беген шабылған Қарасеңгір
Шежіре

Беген шабылған Қарасеңгір

Т.Асқар ақсақалдың Үрімжідегі халық баспасынан 1989 жылы екінші рет басылып таратылған «Тарихи дерек, келелі кеңес» деген кітабындағы- «Қайың сауған жұт» дейтін тарихи очеркінен қысқартылған. Серік Арғынбайұлының фейсбук парақшасынан Жоңғар хандығы құлағаннан кейін, қазақ халқы өзінің байырғы мекені Іле өңірі мен Тарбағатай, Алтай, Еренқабырға тауларына қарай ірге теуіп, Абақ керей рулары […]

Аю мінген әулие
Шежіре

Аю мінген әулие

ХIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында ҚХР-дың Алтай өңірінде  Торғайты атты әулие өмір сүрген. Алтайдың аң мен құсымен тілдесіп, аюын мініп, құпия үңгірлерін мекендеген әулие туралы ел арасына тараған аңыздар көп. Қазіргі кезде Алтайда әулиенің атымен аталған “Торғайты” жайлауы және ол кісі мекендеген “Торңайты үңгірі” бар. Торғайты ҚХР-дағы Алтайдың […]

ЖӘНІБЕК БАСТАҒАН АБАҚ ЕЛІНІҢ ШЫҢҒЫС ТАУЫНАН КӨШУІ 
Шежіре

ЖӘНІБЕК БАСТАҒАН АБАҚ ЕЛІНІҢ ШЫҢҒЫС ТАУЫНАН КӨШУІ 

Жәнібек батырдың Алтай, Тарбағатай, Еренқабырға, Құмыл қатарлы кіндік кесіп, кір жуған байырғы мекеніне елінің керегесін қайта жайып, күлін төгуі өз өміріндегі аса ұлы, ізгі арманы еді. Бұл тек Жәнібектің ғана емес, хан Абылайдың, Қабанбай, Бөгенбай бастаған қазақ қолбасыларының, бүкіл қазақ халқының ортақ тілегі болатын. Ол түсте абақ елі Шыңғыс тауы, Көксала, […]

Нұрғожай батырдың естеліктері және Оспан батыр(5)
Шежіре

Нұрғожай батырдың естеліктері және Оспан батыр(5)

1940 жылдары Қытайдағы ұлт-азаттық күресінің белді сардар батыры, Оспан Ісләмұлының қанды көйлек серіктерінің бірі болған атақты Нұрғожай батырдың естеліктерін назарларыңызға ұсынамыз. Кітапты баспаға дайындап ғылыми түсініктемесін жазған: Ыстамбұлда тұратын ғалым, тарихшы Әбдіуақап Қара. Басы өткен жариялымда АЛТАЙ ТАУЫНА ШЫҒУ Осы кезең үшін жау әскерлерімен үш күн атыстық. Төртінші күні өзіне қараған […]

Нұрғожай батырдың естеліктері және Оспан батыр(4)
Шежіре

Нұрғожай батырдың естеліктері және Оспан батыр(4)

1940 жылдары Қытайдағы ұлт-азаттық күресінің белді сардар батыры, Оспан Ісләмұлының қанды көйлек серіктерінің бірі болған атақты Нұрғожай батырдың естеліктерін назарларыңызға ұсынамыз. Кітапты баспаға дайындап ғылыми түсініктемесін жазған: Ыстамбұлда тұратын ғалым, тарихшы Әбдіуақап Қара. Басы өткен жариялымда КҮРЕСУГЕ АНТТАСУ Жау қолынан қашып шыққан адамдар екі ұдай болды. Ырысхан, Ақтеке тобы: – […]